بخش های موزه

بخش آرشیو و موزه

بخش آرشیو و موزه مرجع تحت عنوان Zoological Museum University of  Tehran  Collection  و کد  ZUTC در مجموعه بین المللی موزه های علمی جهان ثبت گردیده است. بخش مرجع نگهداری نمونه هایی از ذخائر گونه های مختلف جانوران ایران را برعهده داشته و آنها را برای مطالعات سیستماتیک و تاکسونومی در دسترس پژوهشگران جانورشناسی قرار می دهد.

بخش نمایشی موزه که جهت بازدید علاقمندان و عموم مردم است

بخش نمایشی موزه در یک طبقه به مساحت ۸۰۰ مترمربع بین ساختمان های دانشکده زیست شناسی و دانشکده ریاضی و علوم کامپیوتر و در ضلع شرقی ساختمان اصلی دانشکدگان علوم قرار دارد، و از قسمت های زیر تشکیل شده است.

بخش نمایشی موزه جانورشناسی

بخش نمایشی موزه در یک طبقه به مساحت ۸۰۰ مترمربع بین ساختمان های دانشکده زیست شناسی و دانشکده ریاضی و علوم کامپیوتر و در ضلع شرقی ساختمان اصلی دانشکدگان علوم قرار دارد، و از قسمت های زیر تشکیل شده است:

قسمت نمایش پستانداران: مجموعه نمونه های جمع آوری شده از مناطق مختلف ایران شامل ۱۰۷ نمونه تاکسیدرمی شده از ۳۵ گونه پستاندار متعلق به خانواده های گاوسانان مانند کل و بز، قوچ و میش، آهو و جبیر، گوزن ها مانند گوزن زرد ایرانی، شوکا و سر تاکسیدرمی شده مرال، انواع راسوسانان، سگ سانان، گربه سانان، جوندگان، خفاش ها، حشره خواران، فک دریای خزر، سمور آبی، خرس قهوه ای و موارد دیگر است.

قسمت نمایش پرندگان: بزرگترین مجموعه در نوع خود می باشد، شامل ۳۵۷ نمونه پرنده تاکسیدرمی شده در شکل ها و حالتهای طبیعی مانند پرواز، شکار، ایستاده و در لانه از ۲۰۲ گونه متعلق به انواع پرندگان شکاری، آبچلیک سانان، کبوترسانان، گنجشک سانان و انواع دانه خوار ها و دیگر پرندگان آبزی هستند، و از مناطق مختلف ایران جمع آوری شده اند. مجموعه کوچکی از پرندگان شهد خوار، مرغان بهشتی ، قرقاول نقره فام و آتشی و توکان اهدایی متعلق به خارج از ایران می باشند. بعلاوه نزدیک به ۴۰۰ نمونه  تاکسیدرمی شده بصورت خوابیده و فرم آزمایشگاهی نیز وجود دارند که در جنبه های مختلف مطالعات پژوهشی و آموزش های آزمایشگاهی استفاده می شوند. از این مجموعه جالب می توان به پرندگان منطقه سیستان اشاره کرد که حاصل طرح های ملی و بنیادی دهه ۷۰ هجری شمسی است. در بخشی از این مجموعه نمونه هایی از تخم پرندگان شامل انواع گنجشک شکلان، مرغابی شکلان، پرندگان دانه خوار و شترمرغ در ویترین ها و قاب ها به نمایش گذاشته شده اند.

قسمت ماهی ها: شامل مجموعه ای بالغ بر۲۰۰ نمونه در انواع، اندازه ها و اشکال گوناگون از ماهیان غضروفی، خاویاری و استخوانی آب های داخلی، دریای خزر، آبهای غنی خلیج فارس و عمان هستند، که در محلول های شیمیایی فرمالین والکل تثبت شده و داخل جار های شیشه ای در بسته حفظ و نگهداری می شوند.

قسمت نمایش خزندگان و دوزیستان: نمونه های تثبت شده در محلول و تاکسیدرمی شده بالغ بر ۵۰ گونه از مارسانان (snakes ) و سوسمار ها (lizards) یک نمونه تاکسی درمی شده کروکودیل، نمونه های مختلفی از دو گونه لاک پشت آب شیرین، یک گونه سنگ پشت، ۳ گونه لاک پشت دریایی و ۸گونه سمندرها، قورباغه ها و وزغ های ایران می باشند.

 قسمت بی مهرگان: مجموعه بزرگ و گوناگونی از جانوران بی مهره شامل انواع کرم ها، نرمتنان، خارپوستان، بندپایان بویژه حشرات و خرچنگ ها در محلول های شیمیایی داخل جارها و یا بصورت خشک شده در جعبه های اتاله، قاب ها و ویترین ها به نمایش گذاشته شده اند.

قسمت نمایش اسکلت مهره داران: شامل مجموعه جالب از اسکلت کامل پرندگان، اسکلت پستانداران کوچک،اسکلت اسب، اسکلت فیل هندی، انواع جمجمه پستانداران، جمجمه گورخر ایرانی، اسکلت خزندگان و دو اسکلت کامل و منحصرد بفرد نهنگ گوژپشت و نهنگ باله پشتی ۱۵ و ۱۸ متری در جذب بازدید کنندگان نقش مهمی دارند.

قسمت تاریخ گذشته علوم زیست شناسی: نمایشگاهی از آثار و بقایای گذشته زمین شامل ماکت های ساخته شده از نمونه های اصلی فسیل تخم دایناسور و کام و آرواره های بالای خزنده دوزیست قدیمی، بخش هایی از اسکلت فسیل پستاندار فرد سم متعلق به یک میلیون سال قبل، اسکلت کامل ۶۸۰۰ساله انسان و فسیل عاج فیل به همراه دستگاه ها و ابزار های قدیمی تجحیزات آزمایشگاهی، کارگاهی و استفاده شده در فعالیت های محیطی مانند میکروسکوپ های قدیمی میکرومانیپولاتور، میکروسکوپ های یک چشمی آینه ای، لوپ ها، ست تشریح، آگران دیسمان و ابزارهای عکاسی علمی در گذشته، در معرض دید دانشجویان، پژوهشگران و عموم قرار می گیرد.

بخش آرشیو موزه مرجع جانورشناسی

این بخش در فضایی جداگانه واقع در در طبقه اول ساختمان پلاک ۵ واقع در کوچه شفیعی خیابان قدس قرار دارد و متعلق به مجموعه موزه می باشد، در این مجموعه بیش از ۶۰۰۰ نمونه جانوری از مناطق جغرافیایی و اکوسیستم های مختلف ایران متعلق به پروژه های تحقیقاتی علمی استادان و رساله های تحصیلات تکمیلی دانشجویان جانورشناسی، جمع آوری و مطالعه شده است، و با روش های علمی شناسایی و حفظ در ظروف محلول های شیمیایی تثبیت کننده همراه با کد موزه ای و اسناد بانک اطلاعاتی در قفسه های امن نگهداری می شوند. مجموعه موزه مرجع (ZUTC) کلیدی برای مطالعات سیستماتیک و تاکسونومی می باشد و به ارائه خدمات به جامعه جانورشناسان ایران و سایر کشور ها می پردازد، واز این جهت تهیه بانک اطلاعاتی دقیق نمونه های علمی ذخیره شده از اهمیت زیادی برخوردار است.

با توجه به جهت گیری پژوهش های اساتید گروه علوم جانوری به سمت پروژه های تنوع زیستی خلیج فارس و عمان، بخش عمده ای از نمونه های علمی را جانوران بی مهره نواحی ساحلی و دریایی خلیج فارس و عمان شامل خرچنگ ها و انواعی از سخت پوستان دیگر، کرم های حلقوی پرتار، کرم های پهن و نرمتنان و یا در مناطق داخلی ایران زالو ها، کرم های خاکی و انواع حشرات تشکیل می دهند.

تثبت و حفظ نمونه های جانوری علمی در الکل اتانول مطلق و در نتیجه حفظ ذخایر ژنتیکی برای انجام مطالعات مولکولی مانند ژنتیک جمعیت، تنوع زیستی و شناسایی گونه های جانوری بر اساس توالی یابی نشانگر های ژنی استخراج شده، بلاست آنها در پایگاه های اطلاعاتی بانک ژن و تحلیل در نرم افزار های فایلوژنی منجر به معرفی گونه های جدید از انواع بی مهرگان توسط پزوهشگران بخش جانورشناسی شده است.

از افتخارات و ویژگی های شاخص موزه مرجع جانورشناسی حفظ و نگهداری نزدیک به ۵۰ گونه جانوری هولوتایپ است که برای اولین بار توسط پژوهشگران بخش جانورشناسی شناسایی و توصیف شده اند. بخش مرجع موزه با کد بین المللی ZUTC در بیش از ۲۰۰ مقاله علمی پژوهشی، بین موزه ها و کلکسیون های علمی دنیا شناخته شده است. بعلاوه موزه نمایشی اولین و قدیمی ترین موزه جانورشناسی و تاریخ طبیعی ایران است.